Праз тры месяца сканаў самы блізкі чалавек - брат Міхась. Смерць брата пацягнула за сабой новыя клопаты. Нябожчык пакінуў велізарныя абавязкі, якія Фядор Міхайлавіч змушаны быў узяць на сябе і якія імкнуліся над ім амаль да канца жыцця.
Знаходзячыся ў цяжкім матэрыяльным становішчы, Дастаеўскі піша часткі 'Злачынствы і пакаранні', пасылаючы іх прама ў часопісны набор, і яны друкуюцца з нумара ў нумар. У гэта ж час па дамове з кнігавыдаўцом Ф. Т. Стелловским ён абавязаны быў напісаць новы раман, на што ў яго папросту бракавала фізічных сіл.
Так у кастрычніку 1866 г. Фёдар Міхайлавіч апынуўся ў крытычным становішчы: ён павінен быў прадставіць новы раман да 1 лістапада, у адваротным выпадку выдавец меў права перадрукоўваць усе яго творы без усякай узнагароды. Дастаеўскі скарыстаўся радай сяброў і, каб паскорыць працу, запрасіў маладую стэнаграфістку, якой на працягу месяца прадыктаваў раман 'Гулец'. Стэнаграфістку клікалі Ганна Рыгораўна Сниткина, у лютым 1867 г. яна стала другой жонкай пісьменніка і дакладнай яго памагатай.
Упершыню ў жыцці Дастаеўскаму сапраўды па-сучаснасці павезла. Гэта жанчына паступова ўладкавала яму звычайны побыт, узяла на свае плечы ўсе эканамічныя клопаты, і з тых часоў ён назаўжды закінуў рулетку. Пасля вяселля Дастаеўскія чатыры гады правялі за мяжой, пераважна ў Нямеччыне і Швейцарыі. Гэта былі гады сталай патрэбы і тулянняў. Адзінай радасцю было нараджэнне дзяцей - Соні і Любы. Аднак і тут не абыйшлося без трагедыі: Сонечка памерла ў трохмесяцовым узросце. |