ДЭКАРТ РЕНЕ. СУПРАЦЬЛЕГЛАСЦЬ ДУХУ І ЦЕЛЫ

У сутнасці, Дэкарт увёў у філасофію ідэю абсалютнай супрацьлегласці духу і целы, што затым было названа дуалізмам. Як паказвалі крытыкі, увядучы таксама паняцце Бога, філосаф адмовіўся ад яго спазнання, бачачы ў ім нешта меркаванае, але не зразуметае.

У Галандыі Дэкарт пражыў больш 20 гадоў. Тут былі створаны і апублікаваны ўсе яго асноўныя творы, сярод якіх знакамітыя 'Кіравала для кіраўніцтва розуму'. На працягу доўгага часу навуковец працаваў над вялікім пэўна-навуковым (і разам з тым філасофскім) працай, які збіраўся назваць 'Свет'. На аснове якія склаліся ў яго прынцыпаў механікі Дэкарт задумаў намаляваць у сваім творы карціну ўсёй светабудовы. Улетку 1633 г., калі праца была амаль завершана, Рене пазнаў пра тое, што інквізіцыя пакарала Галілея за апублікаванае ў 1632 г. складанне 'Дыялог пра дзве найгалоўныя сістэмы свету - Птолемеевой і Коперниковой'. Стрыманы і асцярожны па натуры філосаф адмовіўся ад публікацыі свайго твора, напісанага на аснове тых жа прынцыпаў, што і праца Галілея. Хоць вядома ж у Дэкарта была магчымасць змяніць 'Свет', падкарэктаваўшы шэраг прынцыповых момантаў, ён аддаў перавагу не грашыць супраць праўды і адклаў выданне складання да лепшых часоў.

Акрыяўшы ад узрушэння, Дэкарт працягнуў распрацоўку сваёй метадалогіі, фізікі, філасофіі. Вынікам напружанай працы стала 'Развага пра метад…', напісанае па-французску і апублікаванае ў 1637 г. Гэты твор уяўляе сабою праграмны дакумент, у якім аўтар сфармуляваў як усе асноўныя пытанні сваёй філасофіі, так і вынікі сваіх натуральнанавуковых даследаванняў. Праца паасобны на некалькі частак.

У 'філасофскім' частцы Дэкарт выказаў свае погляды на дзяржаву і грамадства. Навуковец выказаў непрыязнасць да тых ганарыстых, па яго меркаванні, людзям, якія бачаць сэнс свайго жыцця ў розных грамадскіх пераўтварэннях і зрыньванні існага дзяржаўнага ладу. Філосаф лічыў, што нашмат разумней вучыцца прыстасоўвацца да недахопаў дзяржаўнага арганізма, чым імкнуцца яго разбурыць, бо гэтыя разбурэнні пагражаюць людзям велізарнымі бедствамі. Такім чынам, навуковец падкрэсліў неабходнасць паступовых прадуманых дзяржаўных пераўтварэнняў без рэвалюцый і грамадзянскіх войн. Велізарная ўвага надаваў Дэкарт і становішчу навукі ў дзяржаве, падкрэсліваючы яе сацыяльную прыроду і жыццёвую неабходнасць для грамадства. Ён неаднаразова выказваў думку пра абавязак кіраўнікоў фінансаваць складаныя эксперыменты, без якіх немагчымыя новыя навуковыя адкрыцці (французскі ўрад у прызнанне заслуг Дэкарта прызначыла яму пенсію, хоць навуковец так яе і не атрымаў).